Szkoła, wycieczka, rodzinne spotkanie. Dla jednych dzieci to ekscytująca zmiana. Dla innych – szczególnie w spektrum autyzmu – źródło silnego stresu i niepewności. Jak przygotować dziecko, żeby nowe sytuacje nie były przytłaczające, ale możliwe do przejścia?
Dlaczego nowe sytuacje są tak trudne?
Dzieci w spektrum autyzmu najlepiej funkcjonują w świecie, który jest przewidywalny. Znane miejsca, stałe schematy, powtarzalność – to daje poczucie bezpieczeństwa.
Nowa sytuacja oznacza coś zupełnie odwrotnego:
- brak znajomości zasad,
- nowe osoby,
- zmiana otoczenia,
- więcej bodźców – hałas, światło, ruch.
Dla dziecka to często nie jest „przygoda”, tylko chaos, który trudno uporządkować.
Przygotowanie to podstawa
Najważniejsze, co możesz zrobić jako rodzic, to przygotować dziecko wcześniej. I nie chodzi o ogólne: „idziemy na wycieczkę”, tylko o konkret.
Opowiedz, co się wydarzy – krok po kroku
Jak będzie wyglądał dzień? Gdzie pojedziecie? Co wydarzy się najpierw, a co później? Im więcej konkretu, tym mniej niepewności.
Pokaż, zamiast tylko mówić
Zdjęcia miejsca, ludzi, przedmiotów – to ogromne wsparcie. Dziecko może „zobaczyć” sytuację zanim się w niej znajdzie.
Wykorzystaj historyjki społeczne
To proste opowieści, które pokazują, jak wygląda dana sytuacja i co można w niej zrobić. Pomagają oswoić nowe doświadczenie jeszcze przed jego rozpoczęciem.
Daj dziecku coś znajomego
W nowym miejscu bardzo ważne jest poczucie „czegoś stałego”.
Może to być:
- ulubiona zabawka,
- kocyk,
- słuchawki wygłuszające,
- drobny przedmiot, który daje poczucie bezpieczeństwa.
To coś, co pomaga dziecku „zakotwiczyć się” w nowej sytuacji.
Ustalcie wspólny sygnał
Warto umówić się z dzieckiem na proste hasło lub gest, który oznacza: „jestem przeciążony/przeciążona”.
To daje dziecku poczucie kontroli i wpływu, bo wie, że może zakomunikować trudność, zanim pojawi się przeciążenie. A Ty wiesz, kiedy zareagować.
Obecność ważniejsza, niż perfekcja
Nie zawsze wszystko pójdzie zgodnie z planem. I to jest w porządku. Najważniejsze jest to, żeby dziecko czuło, że nie jest w tej sytuacji samo. Twoja obecność, spokój i gotowość do wsparcia są ważniejsze, niż idealne przygotowanie.
Jutrzenka o autyzmie – nowe nie musi oznaczać trudne
Nowe sytuacje nie są czymś, czego trzeba unikać. Są czymś, do czego warto się przygotować.
Dziecko w spektrum autyzmu nie potrzebuje świata bez zmian, lecz takiego świata, który jest dla niego zrozumiały i przewidywalny. Kiedy dajesz mu narzędzia i wsparcie, to, co wcześniej było źródłem stresu, może stać się doświadczeniem możliwym do przejścia. A z czasem, nawet czymś oswojonym. I właśnie o to chodzi.
