„Ile razy mam powtarzać?” – jeśli zdarzyło Ci się powiedzieć to choć raz, jesteś w bardzo licznym gronie rodziców. Kiedy prosisz, tłumaczysz, przypominasz, a dziecko nadal nie reaguje, łatwo pomyśleć: „Ono mnie ignoruje”. Tymczasem problem często nie leży w braku chęci, ale w sposobie komunikacji.
Jako psycholog, specjalistka spektrum autyzmu i ADHD, w swojej pracy bardzo często pokazuję rodzicom, że skuteczna komunikacja nie polega na mówieniu więcej, lecz… na mówieniu inaczej.
Dlaczego dziecko „nie słucha”?
Zanim przejdziemy do konkretnych rozwiązań, warto odpowiedzieć sobie na jedno pytanie. Czy dziecko naprawdę nie słucha?
Otóż nie do końca. Dziecko bardzo często słyszy wszystko, a problem pojawia się gdzie indziej:
- komunikat jest zbyt długi,
- pojawia się w złym momencie,
- jest niejasny,
- nie odpowiada możliwościom dziecka.
Szczególnie u dzieci z ADHD lub w spektrum autyzmu długie instrukcje potrafią po prostu „zgubić się po drodze”.
Krócej znaczy skuteczniej
Dzieci dużo lepiej reagują na komunikaty krótkie i konkretne. Co to oznacza?
Przykład:
- „Ile razy mam powtarzać, że masz posprzątać pokój, bo zaraz wychodzimy, a ty dalej się bawisz?”
- „Teraz sprzątamy klocki.”
Widzisz różnicę? Krótki komunikat łatwiej przetworzyć, łatwiej zapamiętać, więc w efekcie łatwiej wykonać.
To szczególnie ważne w przypadku dzieci, które mają trudności z koncentracją lub przetwarzaniem informacji.
Mów konkretnie
Czasem wydaje nam się, że mówimy zrozumiale, ale dziecko słyszy coś zupełnie innego. Ogólniki bardzo często nie trafiają dlatego, że nie dają konkretnego przekazu.
Dlatego zamiast: „Zachowuj się grzecznie”, powiedz:
- Mówimy cicho.
- Siedzimy przy stole.
- Czekamy na swoją kolej.
Dzieci potrzebują konkretu, żeby móc się do niego zastosować.
Daj wybór, ale w granicach
Jednym z moich ulubionych sposobów wspierania współpracy jest dawanie dziecku poczucia wpływu.
Zamiast: „Załóż kurtkę”, spróbuj powiedzieć: „Najpierw zakładamy kurtkę czy czapkę?”. Wtedy to nadal Ty wyznaczasz kierunek, ale dziecko dostaje przestrzeń do decydowania. To natomiast bardzo często zmniejsza opór dziecka.
Zadbaj o kontakt, zanim zaczniesz mówić
To element, który rodzice pomijają najczęściej. Jeśli dziecko ogląda bajkę, buduje wieżę z klocków, czy jest przeciążone emocjonalnie, to istnieje duża szansa, że po prostu nie przetworzy komunikatu.
Dlatego zanim coś powiesz podejdź bliżej, sprawdź, czy dziecko Cię zauważyło i ogranicz rozpraszacze. Dopiero potem mów.
Jeśli chcesz być słuchany – pokaż, że słuchasz
To równie ważny element komunikacji. Relacja działa w dwie strony, więc jeśli dziecko doświadcza, że jego emocje są zauważane, może mówić o swoich potrzebach i ktoś naprawdę go słucha, znacznie łatwiej buduje współpracę.
Jeśli natomiast wyczuje, że nie jest słuchany, a jego słowa są ignorowane, komunikacja będzie znacznie utrudniona. Warto pamiętać, że słuchanie nie jest wyłącznie umiejętnością, lecz także relacją.
Jutrzenka o autyzmie – komunikacja zaczyna się od zrozumienia
W swojej pracy często powtarzam: dziecko nie potrzebuje głośniejszych komunikatów, lecz bardziej czytelnych.
Więc jeśli chcesz, żeby dziecko Cię słuchało, mów krótko, jasno, dawaj wybór, ale i słuchaj równie uważnie, jak oczekujesz słuchania.
